Chroniczna demencja po podróży na Marsa
10 października 2016, 14:06Wg specjalistów z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Irvine, przez bombardowanie wysokoenergetycznymi cząstkami z promieniowania kosmicznego astronauci nie zapamiętają dużo z podróży na Marsa.
Duży mózg zawdzięczamy mikrobiomowi jelit
7 stycznia 2026, 12:53Wiele gatunków naczelnych, w tym ludzie, posiada duży mózg w porównaniu do wielkości ciała. Mózgi te ewoluowały wraz z odpowiednimi adaptacjami metabolicznymi, zwiększającymi dopływ energii do mózgu, w tym ze zwiększonym poziomem glukozy we krwi. Wiadomo, że mikrobiom jelit wpływa na metabolizm gospodarza, jednak rola mikrobiomu w ewolucji mózgu naczelnych nie jest jasna. Naukowcy z kilku amerykańskich uczelni podjęli się zbadania wpływu mikroorganizmów zamieszkujących jelita naczelnych na ewolucję ich mózgów.
Jaskinia pogłębiona przez słonie
16 grudnia 2009, 17:31Kiedy na pograniczu Kenii i Ugandy odkryto jaskinię Kitum, założono, że widniejące na ścianach wgłębienia i bruzdy to pozostałości po górniczej działalności starożytnych Egipcjan, którzy poszukiwali tu złota lub diamentów. Okazało się jednak, że są one śladami po górnikach z innego gatunku – słoniach.
Nagromadzenie ceramidów zwiększa ryzyko cukrzycy
8 listopada 2016, 12:18Udało się wyjaśnić, czemu ktoś szczupły może chorować na cukrzycę typu 2., a osoba otyła pozostaje zdrowa. Kluczem do rozwiązania zagadki jest nagromadzenie metabolitów tłuszczów - ceramidów.
Badacze z Wrocławia i Krakowa odkrywają tajemnice średniowiecznych polskich miast
5 marca 2026, 10:53Dzisiejszy wygląd centrów wielu polskich miast to nie przypadek, a wynik precyzyjnego planowania w średniowieczu. Wtedy właśnie najszerzej i na największą skalę pojawiły się regularnie zaplanowane miasta. Było to związane z kolonizacją nowych terenów, przede wszystkim w Europie Środkowej i Wschodniej. Pomiędzy XI a XIV wiekiem w Europie powstało co najmniej 1500 nowych miast. Jednak zachowało się niewiele oryginalnych dokumentów planistycznych z tego okresu, więc historycy mieli problemy z odtworzeniem zasad, którymi kierowali się ówcześni mierniczy. Dlatego badacze z Politechniki Wrocławskiej i Uniwersytetu Jagiellońskiego wykorzystali zaawansowane metody statystyczne i skanowanie laserowe, by zrekonstruować zasady, wedle których w XIII wieku wyznaczano przestrzeń miejską.
Badanie krwi zastąpi tomografię?
14 stycznia 2010, 11:54Dzięki badaniu stężenia 40 białek we krwi można osiągnąć lepsze wyniki badania w kierunku raka płuc, niż w przypadku diagnostyki rentgenowskiej - uwazają naukowcy z University of California.
Pomogło im krzyżowanie z wilkami
7 grudnia 2016, 11:28Mastify tybetańskie mogą przeżyć powyżej 4 tys. metrów, bo dawno temu skrzyżowały się z wilkami szarymi, których areały sięgały na takie wysokości już ponad 20 tys. lat temu.
Plastikowa czy drewniana – co nauka mówi o bezpieczeństwie mikrobiologicznym deski do krojenia
8 czerwca 2026, 07:54Każdy z nas ma w kuchni deskę do krojenia. Zwykle nie zastanawiamy się nad nią zbyt długo. Leży na stole, czeka na marchewkę albo pierś kurczaka i zazwyczaj kończy dzień pod strumieniem gorącej wody. A jednak przez ostatnie dekady ten niepozorny przedmiot był obiektem badań mikrobiologicznych, regulacji prawnych i gorących sporów w środowiskach zajmujących się bezpieczeństwem żywności. Okazuje się, że wybór między deskami drewnianą a plastikową to nie kwestia estetyki – to sprawa zdrowia publicznego.
Koniec z downcyklingiem plastiku? Japończycy znaleźli sposób na kolorowe odpady
7 lipca 2026, 12:13Jednym z najpoważniejszych problemów recyklingu tworzyw sztucznych są barwniki. To właśnie one, dodawane po to, by plastik ładnie wyglądał, sprawiają, że większość kolorowych odpadów plastikowych kończy jako szary lub czarny granulat. Mamy w tym przypadku do czynienia z downcyklingiem, procesem, w wyniku którego po recyklingu otrzymujemy produkt niskiej jakości. To poważny problem, gdyż oznacza, że i tak musimy produkować nowy plastik, gdyż to, co otrzymaliśmy po downcyklingu nie nadaje się do wielu zastosowań. Zespół japońskich naukowców z Osaka Metropolitan University oraz firmy Fuji Pigment postanowił rozwiązać ten problem.
Nie miesza interesów z przyjemnościami
18 lutego 2010, 09:37Ocena przyjemności wynikającej z oglądania danej twarzy odbywa się w innym rejonie mózgu niż ocena jej wartości ekonomicznej, czyli tego, ile ktoś byłby skłonny zapłacić za oglądanie innej fizjonomii o podobnej atrakcyjności.
